भास्कराचार्यांचे लीलावती

प्राचीन भारतीय गणिताची सहज ओळख

Course Instructor: Bhandarkar Oriental Research Institute

₹1100.00


भास्कराचार्यांचे लीलावती: प्राचीन भारतीय गणिताची सहज ओळख

प्रस्तुतकर्ते: आचार्य तेजस कुलकर्णी

हा अभ्यासक्रम महान गणितज्ञ भास्कराचार्य द्वितीय यांच्या लीलावती या जगप्रसिद्ध ग्रंथावर आधारित आहे. लीलावती हे केवळ गणिताचे पुस्तक नसून ते श्लोकबद्ध, मनोरंजक उदाहरणे आणि सोप्या भाषेतील गणिताचे एक अद्भुत संकलन आहे. या कोर्सद्वारे, विद्यार्थ्यांना प्राचीन भारतीय गणित पद्धतीची एक सहज आणि रंजक ओळख करून दिली जाईल.

लीलावती ग्रंथातील मूलभूत संकल्पना जसे की परिभाषा (Definitions), संख्या-स्थान (Place Value), शून्य*(Zero) आणि विलोम (Inverse Operations) यांचा सखोल अभ्यास यात समाविष्ट आहे. भास्कराचार्यांनी सांगितलेल्या कार्यपद्धतीनुसार, अंकगणित आणि बीजगणिताच्या तत्त्वांचे विश्लेषण करणे हे या कोर्सचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
वर्ग-वर्गमूळ
घन-घनमूळ
संक्रमण-वर्गसंक्रमण

प्रमुख संकल्पना

गुणाकार (गुणकप्रकार)

गुणाकाराचे विविध प्रकार आणि ते सोडवण्याच्या भास्कराचार्यांच्या पद्धतींचा अभ्यास, जसे की गुणक (श्लोक ३९) मध्ये वर्णन केले आहे.

भागाकार (भागाकार)

भागाकाराचे नियम, क्रिया, आणि भारतीय पद्धतीनुसार त्याचे स्पष्टीकरण, जे अंकगणित प्रक्रियांसाठी आवश्यक आहे.

भिन्नपरिकर्माष्टकम्

अपूर्णांक (भिन) वरील आठ मूलभूत क्रियांचा सखोल अभ्यास, ज्यात संकलित व्यवकलित (Addition and Subtraction) प्रक्रियांचा समावेश आहे.

त्रैराशिक आणि इष्टकर्म

त्रैराशिक (Rule of Three) आणि इष्टकर्म (Method of False Position) यांसारख्या व्यावहारिक गणितीय नियमांचा परिचय

प्रकरण २२, २३, २४

ग्रंथातील विशिष्ट प्रकरणांचा अभ्यास (उदा. प्रकरण २२, प्रकरण २३, प्रकरण २४), ज्यामुळे लीलावतीच्या सिद्धांतांची कल्पना येते.

शून्य आणि विलोम

शून्याची संकल्पना, त्याचा वापर आणि विलोम (Reverse Process) यांसारख्या मूलभूत बीजगणितीय तत्त्वांचे आकलन.

लीलावतीचे अध्ययन म्हणजे गणिताच्या सोप्या आणि सुंदर मांडणीचा अनुभव घेणे होय, जो आपल्याला भारतीय गणिताच्या समृद्ध वारशाची ओळख करून देतो.

Course Curriculum

1 Subject

भास्कराचार्यांचे लीलावती

22 Learning Materials

परिभाषा

परिभाषा

Video
00:08:09

संख्या-स्थान

संख्या-स्थान

Video
00:41:36

गुणनप्रकार

गुणनप्रकार

Video
00:43:03

भागहार

भागहार

Video
00:09:02

वर्ग-सूत्र

वर्ग-सूत्र

Video
00:33:32

वर्गमूल

वर्गमूल

Video
00:22:01

घन

घन

Video
00:33:19

घनमूल

घनमूल

Video
00:22:20

भिन्नपरिकर्माष्टकम्

भिन्नपरिकर्माष्टकम्

Video
00:50:47

संकलित व्यकलित

संकलित व्यकलित

Video
00:11:47

गुणक (श्लोक 39)

गुणक (श्लोक 39)

Video
00:09:18

भागाकार

भागाकार

Video
00:10:57

शून्य

Shunya

Video
00:25:13

विलोम

विलोम

Video
00:34:01

इष्टकर्म

इष्टकर्म

Video
00:43:07

संक्रमण

संक्रमण

Video
00:11:19

वर्ग संक्रमण

वर्ग संक्रमण

Video
00:00:00

गुणकर्म

गुणकर्म

Video
00:50:29

त्रैराशिक

त्रैराशिक

Video
00:31:34

प्रकरण २२

प्रकरण २२

Video
00:17:05

प्रकरण २३

प्रकरण २३

Video
00:38:32

प्रकरण २४

प्रकरण २४

Video
00:06:56

भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिराचे मानद सचिव श्री सुधीर वैशंपायन या online अभ्यासक्रमाचे महत्व आणि त्यामागची भूमिका विशद करताना

Other Courses